Adana Su ve Kanalizasyon İdaresi

Torosların karlı zirvelerinden süzülüp Çatalan baraj gölünde toplanan su musluğumuzdan akmadan önce birçok aşamalardan geçmektedir.

En son teknolojiye göre yapılan ve kapasitesi 500 bin metreküp olan İçme suyu arıtma tesisinde standartlara uygun şekilde arıtılmaktadır. İçme suyu Arıtımında gerekli olan üç temel prensip olan;

İşlemleri için Çatalan baraj gölünden alınan su modern arıtma tesislerinde arıtılmaktadır. Arıtma tesisinde su sırasıyla dezenfeksiyon, tortu çökertme, filtreleme ve son dezenfeksiyon işlemlerinden geçmektedir. Bu işlemler otomatik olarak yapılmaktadır. İçmesuyu arıtma prosesinin her aşamasında İçmesuyunun kimyasal, fiziksel ve bakteriyolojik parametrelerin ölçümleri yapılmakta ve kontrol edilmektedir.

Su alma yapısı ile baraj gölünden alınan su, Su alma tüneli vasıtasıyla Arıtmanın giriş yapısına iletilmektedir.

Giriş yapısında alınacak suyun miktarı ölçülmekte ve kontrol edilmektedir. Burada suyun kalitesi ölçülmekte ve dezenfeksiyon için suya klor verilmektedir. Su buradan dağıtım yapılarına gönderilmektedir.

Dağıtım yapılarında suya koagülant madde olan demir üç klorür maddesi verilmekte ve burada bulunan hızlı karıştırıcılar ile verilen maddenin eşit şekilde suya karışımı sağlanmaktadır. Dağıtım yapılarında su eşit miktarlarda Yumaklaştırıcı/durultucu havuzlarına gönderilmektedir.

Yumaklaştırıcı yapılarında bulunan yavaş karıştırıcılar vasıtası ile su içerisinde bulunan gözle görülen ve görülmeyen her türlü kil, kum, toz vs gibi su içerisinde asılı bulunan maddeler verilen kimyasal madde ile birbirine yapışarak büyümesi sağlanır. Su içerisinde büyüyen maddelerin çökelmesi için su buradan durultucu havuzlarına alınır.

Durultucu havuzlarda su 3,5 saat kadar bekletilir su içerisindeki tortuların çökmesi sağlanır. Durulan su buradan Filtrelere gönderilir.

Filtre yapılarında su çakıl, ince filtre kumu ve antrasit malzemesinden oluşan bir katman içerisinden süzülerek son bir dezenfeksiyon için Klor temas tankına alınır.

Klor temas tankında son dezenfeksiyonu yapılan su 24.000m3 olan dinlendirme depolarına alınır. Buradan kontrollü bir şekilde şehirdeki su depolarına iletilmek üzere 2200mm çapındaki büyük su borularına verilir.

Su toplam 23 km isale hattı, 8,5km tünel ve 2,2 km Köprüden geçerek iki koldan Seyhan ve Yüreğir ilçelerinde bulunan büyük su depolarına iletilir.

Şehrin farklı kotlarına bölgelerine su vermek üzere yapılmış Seyhan ilçesinde 5 adet ve Yüreğir ilçesinde 4 adet su deposuna suyun taksimatı yapılır.

Bu depolarda dinlenen sular ana dağıtım şebekesi vasıtasıyla sokağımızda bulunan şebeke borusuna kadar, sokağımızda bulunan şebeke borusundan yapılan abone bağlantısı ile musluklarımıza kadar gelmektedir.

Arıtma tesisi girişinden su depoları çıkışına kadar bulunan izleme ve kontrol cihazları ile suyun kalitesi ve miktarı sürekli olarak bir BİLGİSAYAR sistemi ile izlenmekte ve kontrol edilmektedir.

Eski abone bağlantısı ve abone tesisatlarında yazın suyun ısınması ile kaynaklanan su kalitesindeki olumsuzlukların ortadan kaldırılması için tüm abone bağlantılarının değiştirilmesi, tesisatlarının yenilenmesi yapılacaktı yada yazın suyun borularda soğuk olarak dolaşması sağlanacaktı. ASKİ Genel Müdürlüğü olarak suyun soğuk olarak musluklardan akıtılması yolu tercih edildi.

Çatalan Baraj gölü üst kotlarından alınan su sıcaklığı kış aylarında 8-12 ⁰C derece olup yazın ise 30 ⁰C dereceye kadar çıkmaktadır. Yaz aylarında su sıcaklığının 30 ⁰C dereceye ulaşması Son derece temiz olan içmesuyunun eski şebeke borularında ve abone tesisatlarında kalitesinin bozulmasına içimindeki hoşluğun ve lezzetinin kaybolmasına neden olmaktadır. Sıcaklığın su kalitesine olan olumsuz etkisinin ortadan kaldırılması için suyun daha soğuk olarak alınması, arıtılması ve musluklardan akıtılması sağlanmıştır.

Çatalan Baraj Gölünde 0-15 mt derinlikte bulunan ve mevsimsel şartlardan hızlı bir şekilde etkilenen bir üst katman ve 20-35 mt derinlikte bulunan ve mevsimsel şartlardan kolay kolay etkilenmeyen bir alt katman bulunmaktadır. Üst katmanın sıcaklığı kışın 8-12 ⁰C derece olup yazın ise 30 ⁰C dereceye kadar çıkmaktadır. Bu katmanda yaz kış arasındaki sıcaklık farkı 18 ⁰C derece kadar olmaktadır. Alt katmanın yaz ve kış sıcaklığı ise yaklaşık olarak birbirine yakın olup 2-3 ⁰C derecelik bir sıcaklık farkı yaşanmaktadır. Yaz aylarında suyun soğutulması gölde var olan, 25-35m derinlikteki soğuk su katmanından suyun alınması ile sağlanmaktadır.

Borular ve su alma aparatları ile Çatalan Baraj Göl’ünden alınan su, mevsimsel şartlara göre sıcaklığı ve kalitesi değişen üst kotlardan değil, mevsimsel şartlardan etkilenmeyen 25-35 mt derinlikten 10-12 ⁰C sıcaklıkta alınmakta, en son teknolojiye sahip arıtma tesisinde arıtılmakta ve şebekedeki sirkülasyon hızına bağlı olarak 12-18 ⁰C sıcaklıkta musluklardan akıtılmaktadır.

Yapılan çalışmaların tek amacı suyun soğutulması değildir. Yapılan çalışmalarda amaç, suyun soğuk olması ile birlikte en son teknolojiye sahip arıtma tesisinde kaynak suyu kalitesinde arıtılan suyun dağıtım şebekesi ile abone tesisatlarında bir değişikliğe uğramadan, bozulmadan daha kaliteli ve daha lezzetli olarak musluktan akıtılmasıdır. 20-25⁰C ye kadar eski abone tesisatlarında problem olmamaktadır. Buna karşılık İnsanlar suyun lezzetini en iyi 10-15⁰C arasında almaktadır. Bu nedenle suyun daha lezzetli olması için su sıcaklığının olabildiğince lezzet sınırları dahilinde olması planlanmıştır.

Çatalan İçmesuyu Arıtma Tesislerinde modern Mikrobiyoloji, Fizik ve Kimya laboratuarları bulunmaktadır. Yönetmeliklerde yer alan parametreler burada Biyolog, Kimyager ve Çevre Mühendisleri tarafından analiz edilmektedir. Arıtma tesisleri ve dağıtım şebekesinde su kalitesi sürekli izlenmektedir. Belde, köy ve mahallelerden gelen su numunelerinin de analiz ve ölçümleri bu laboratuarda yapılmaktadır.

İçme ve kullanma suyu olarak halkın kullanımına sunulan Çatalan İçmesuyu kalitesi özellikleri Türk Standartları Enstitüsü (TSE266), Avrupa Birliği (EC), ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA), Dünya Sağlık Teşkilatı (WHO) ve İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkındaki Yönetmeliğe uygundur. Yapılan ölçüm sonuçlarına göre Çatalan İçmesuyu Dünya standartlarındadır

Çatalan içmesuyu sistemi çağın gerektirdiği düzeyde modern ve akıllı bir projedir. Projenin beyni ise bilgisayar sistemidir.Arıtma Tesisi Kontrol Merkezinde bulunan bilgisayar sistemi ile Çatalan Baraj gölünden alınan suyun hangi arıtma işlemlerinden ve nereden şehre ulaştırıldığı izlenip kontrol edilmektedir. Kontrol Merkezinde bulunan elektronik sistemler ve bilgisayarlar yardımı ile sürekli olarak arıtma tesisinin, isale hatlarının, su depolarının ve pompa istasyonlarındaki su miktarları izlenebilmektedir. Bir tuşa basılarak Yüreğir bölgesine giden su miktarı değiştirilebilmektedir. İçmesuyu Arıtma ve Su Dağıtım Sistemin sürekli olarak elektronik cihazlarla izlenmekte, kontrol edilmekte ve veriler bilgisayar ortamına kaydedilmektedir.

Adana Bölge Hıfzısıhha Enstitüsü Müdürlüğünün verilerine göre Çatalan İçmesuyunun devreye girmesi ile geçtiğimiz 5 yıllık süreçte, su verilen yerleşim yerlerinde su dan kaynaklanan bağırsak enfeksiyonları, Tifo, Sarılık, Lejonella, Virütük hastalıklar, Parazit hastalıkları (Amip, Giardia ) Su ile bulaşan hastalıklar kalmamıştır. Tüm bu işler suyun iyi bir şekilde arıtılması, su içindeki klorun kesintisiz ve gerekli miktarda dozlanması, ana su depoların bakım onarımlarının iyi yapılması ve sürekli kalite kontrolün yapılması ile sağlanmaktadır.

Su ile ilgili yönetmelikler gereği içme ve kullanma suyu olarak kullanılan şebeke suyunda belirli bir oranda klor bulunması gerekmektedir. Klorun belirli bir ölçüde olması abone tesisatlarında ve arıza esnasında herhangi bir şey karışması durumunda dezenfeksiyonu için gereklidir. Adana’da klorlama Çatalan İçmesuyu arıtma tesisinde yapılmaktadır. Suyumuz iyi arıtıldığı, isale hatları, şebeke ve su depolarımız temiz olduğu için suya verilen klor miktarı diğer şehirlere göre çok düşüktür. Çatalan İçmesuyunda klorun kokusu ve olumsuz tadı görülmemektedir. Yönetmeliklerde maksimum değeri 0,5ppm olarak öngörülen klor arıtma tesisi çıkışında, Seyhan ve Yüreğir Ana Su Depolarında bilgisayarlı sistem ile sürekli izlenmekte ve kaydedilmektedir. Klorun kontrollü ve merkezi olarak yapılması son derece önemlidir. Ayrıca, şehir içinde belirli noktalarda su içerisindeki klor miktarı her gün ölçülmektedir. Çatalan içmesuyu verilen yerleşim yerlerinde klor olmayan numuneye rastlanılmamıştır. Su içerisinde yer alan klor miktarı insan sağlığına zarar vermeyecek derecede azdır. Fazla klor olması durumunda insanlar klor kokusunu hissedebilir. Klor kokusu çamaşır suyu olarak kullanılan Hipo‘ya benzemektedir.

Çatalan içmesuyu kapsamında yapılan su depoları ve dağıtım şebekesi ile kesintisiz aynı basınçta su verilmektedir. Kuyularda elektrik kesintisine bağlı olarak yaşanan su kesintileri artık sona ermiştir. Arıtma tesisinde ve pompalarda elektrik kesintisine karşı jeneratörler bulunmaktadır. Elektrik kesintisi durumunda jeneratörler otomatik olarak devreye girmektedir. Diğer şehirlerde yaşanan uzun süreli su kesintileri olmamaktadır.

Seyhan Bölgesinde yer alan 5 adet ve Yüreğir bölgesinde yer alan 4 adet olmak üzere, kapasiteleri 1000-15000m3 olan 9 adet su deposu bulunmaktadır. Su depoları periyodik olarak her yıl boşaltılıp kontrol edilmekte, gerekli bakım ve onarımları yapılmaktadır. Su depoları, toz toprak vs. girmeyecek şekilde izole edilmiş, giriş ve kontrol kapakları sürekli kilit altında bulundurulmaktadır. Yetkisiz müdahalelere karşı, elektronik güvenlik önlemleri, güvenlik kameraları ve silahlı özel güvenlik ile 24 saat kesintisiz kontrol altında tutulmaktadır.

Bazı apartmanların altlarında yer alan su depoların bakımsız, paslı, yosunlu ve üzerlerinin açık olduğu gözlenmektedir. Çatalan İçmesuyu şebekesinden gelen kaliteli ve temiz içmesuyu bu depolarda kirlenmektedir. Su içerisinde yer alan ve arıtma tesislerinden suya konan klor bu depolarda var olan mikropları belirli bir ölçüde dezenfekte etmekte ve mikrop üremesini önlemektedir. Ancak suyun rengi, kokusu ve kalitesi olumsuz olarak bu depolarda etkilenmektedir. Su depoları genellikle apartmanlarda bodrum katında, toz, toprak içinde bulunmakta ve bazen yıkama suları yağmur suları bu depolara karışmaktadır. Bu abonelerimize önerimiz, Arıtma tesisinden çıktığı gibi musluklarından suyun akıtılmasını sağlamak için su depolarını yılda bir kez temizletmeleri, su deposunun iç izolasyonunu standartlara uygun malzeme ile yapılması ve kesinlikle su depolarının üzerinin toz, toprak vs. girmeyecek şekilde kapatılmasıdır. Mümkünse şehir şebekesine direk bağlantı yaparak su depolarını kullanmamalarıdır.

Şehir içerisinde yer alan bazı apartman, site, okul ve fabrikaların kendi imkanları ile su çıkardıkları su kuyuları mevcuttur. 2009 yılı verilerine göre 5000 civarında çakma su kuyu abonesi bulunmaktadır. ASKİ Genel Müdürlüğü, yerleşim içerisinde kalan su kuyularında kirlenme belirtileri başladığı için Çatalan Barajından su alınmasına yönelmiştir. ASKİ nin şehir içerisinde şebekeye su verdiği su kuyuları bulunmamaktadır. Aboneler tarafından açılan çakma su kuyuları yerleşim yeri içerisinde kaldığından, su kaliteleri genellikle standartlara uygun olmayıp, çoğunda dezenfeksiyon sistemi de bulunmamaktadır. Çakma suyu kullananlara önerimiz, çakma kuyu sularını yetkili laboratuarda tahlillerini yaptırmaları, uygun dezenfeksiyon sistemi kurmaları ve sürekli takibini yapmaları, depo kullanıyorlarsa her 3 ayda bir temizletmeleri gerekmektedir. Bütün bu işleri yapmak maliyet açısından zor ve külfetli olacağından şehir şebeke suyuna abone olmalarını tavsiye etmekteyiz.

Tüm yapılan yatırımlar ve çalışmalar hayatın olmazsa olamazı olan “SU”nun musluklarımızdan akıtılması içindir. Çatalan İçmesuyu projesine başlanılmasının en önemli nedeni olan Standartlara Uygun Kaliteli, Kesintisiz, Yeteri Miktarda ve Lezzetli Suyun Musluktan akıtılmasıdır. Adana Büyükşehir Belediyesi ASKİ Genel Müdürlüğü olarak; Kaliteli, hijyenik ve standartlara uygun Çatalan İçmesuyunu “daha lezzetli” ve “daha soğuk” olarak Adana’lıya sunmanın gururunu yaşıyoruz.

444 2754 (ASKİ) - info@adana-aski.gov.tr © 2009-2010 Adana Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü ASKİ Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı